Ryfka Szapocznik, bohaterka powieści "Usta rzeźbiarki" Magdy Knedler, po Wielkiej Szperze i zamknięciu szpitali zatrudnia się w fabryce Leona Glazera przy ul. Dworskiej 14 (ob. Organizacji WiN). (Fot. w: Traces of the Litzmannstadt-Getto : a guide to the past).
Ula - bohaterka powieści Łukasza Barysa "Kości, które nosisz w kieszeni" wraz z rodzeństwem Sonią i Danielem jadą na zakupy. Dzieci już wyrosły z obecnych ubranek i potrzebują nowych. Przechodzą obok dawnej fabryki Krusche i Ender przy ul. Grobelnej (obecnie Centrum Handlowe Tkalnia). Ula uważa, że straszą tu duchy dawnych włókniarek zamęczonych pracą ponad siły. (Zbiory WBP w Łodzi).
Ula bohaterka powieści Łukasza Barysa "Kości, które nosisz w kieszeni" opowiada o życiu swojej Babci. Babcia w wieku 18.tu lat rozpoczęła pracę w fabryce leków "Polfa" w Pabianicach. Ula, uważa, że dlatego zachorowała na raka. (Fot. A. Woźniak w: Pabianice).
Jakub Ritter bohater powieści kryminalnej Agnieszki Płoszaj "Bez wyboru" po wysłuchaniu Chaima Rumkowskiego, który ogłosił tzw. Wielką Szperę pobiegł do fabryki Glazera (przy ul. Dworskiej obecnie Organizacji WiN), gdzie pracuje wraz żoną Sarą w resorcie krawieckim. Ich córeczka Eli ma dopiero trzy lata. Postanowili zabrać małą i ukryć w piwnicy fabryki. Inne szwaczki też ukryły tam swoje dzieci. Z przerażeniem słuchają o tym co dzieje się w getcie. (Fot. w: "Przemierzając szybkim krokiem getto..." : reportaże i eseje z getta łódzkiego).
Legenda "O czym szumią dęby w Głownie" Joanny Kiszkis z tomu "Legendy województwa łódzkiego" przedstawia okoliczności wizyty młodego absolwenta paryskiej politechniki, André Citroëna, w walcowni w Głownie-Osinach. Francuski inżynier, zachwycony nowatorskim zastosowaniem przekładni daszkowych, postanawia odkupić na nie patent. Umieszcza także w logotypie swojej firmy pochodzący z głowieńskiej fabryki wzór jodełki. (Fot. archiwum Muzeum Regionalnego w Głownie w: Wędrownik 2007, nr 2).
Legenda "Jak Boruta świder górnikom porwał" Joanny Kiszkis z tomu "Legendy województwa łódzkiego" to opowieść o dziejach łęczyckiej kopalni rudy żelaza. Pewnego dnia podczas wiercenia nowego szybu następuje wybuch, ginie drogi świder. Górnicy w strachu, nie wiedzą, co się dzieje, jedynie Gabriel Obarzanek odgaduje przyczynę wybuchu - to sprawka Boruty. (Fot. J. Gierliński, J. Świderski, Z. Wdowiński w: Łęczyca i okolice).
Legenda "O czym szumią dęby w Głownie" Joanny Kiszkis z tomu "Legendy województwa łódzkiego" przedstawia okoliczności wizyty młodego absolwenta paryskiej politechniki, André Citroëna, w walcowni w Głownie-Osinach. Francuski inżynier, zachwycony nowatorskim zastosowaniem przekładni daszkowych, postanawia odkupić na nie patent. Umieszcza także w logotypie swojej firmy pochodzący z głowieńskiej fabryki wzór jodełki.
Wili Schoppen, bohater powieści Marcina Andrzejewskiego "Deluks", podczas służbowej wizyty w Łodzi odwiedza zakłady Poltex przy ul. Ogrodowej. (Fot. W. Małek).
Doktor Falter, bohater powieści "Tomek kontra Thomas" Hanny Pułaczewskiej prowadzi tajny instytut badawczy w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej 295, w dawnym budynku warsztatów mechanicznych z salą zabaw dla pracowników, wchodzącym w skład fabryki Ludwika Geyera, którą odziedziczył po przodkach (ob. kompleks Ogrody Geyera). W budynku Falter prowadzi nielegalne eksperymenty. Tam w dziwny sposób znalazł się jeden z dwóch Tomków Kozdrałów. (Fot. R. Jaksa z: Historie znad Łódki, czyli 47 opowieści z dziejów Ziemi Obiecanej).
Doktor Falter, bohater powieści "Tomek kontra Thomas" Hanny Pułaczewskiej prowadzi tajny instytut badawczy w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej 295. Nieruchomość odziedziczył po przodkach. Studiując rodzinną historię, naukowiec przypomina sobie dzieje powstania fabryki Ludwika Geyera - Białej Fabryki, umiejscowionej przy ul. Piotrkowskiej 282/284 w Łodzi. (Fot. W. Małek z: Ziemia łódzka : album wspomnień).
Mechanik samochodowy Maciej Majer, bohater powieści "Złoty peugeot" Marcina Andrzejewskiego, po nieprzyjemnym przesłuchaniu przez milicję w komendzie na Lutomierskiej w sprawie śmierci Bajeranta, wraca do domu obok budynków fabrycznych zakładów im. Marchlewskiego w Łodzi. (Fot. ze zbiorów WBP).
Mechanik samochodowy Maciej Majer, bohater powieści "Złoty peugeot" Marcina Andrzejewskiego, wraca z wyprawy po klar do lakierowania złotego peugeota niedawno otworzoną nitką łódzkiej ulicy Aleksandrowskiej obok fabryki transformatorów Elta pod numerem 67/93. (Fot. z: Łódź : [album] / Antoni Szram, Andrzej Wach, Janusz Wiktorowski. - Łódź, 1987).
Mechanika samochodowego Macieja Majera, bohatera powieści "Złoty peugeot" Marcina Andrzejewskiego, "odwiedza" w nocy tajemniczy włamywacz - Nikodem Wieńczyński. Trzymając rozbudzonego Majera na muszce pistoletu, nawiązuje do okupacyjnej pracy przymusowej mechanika w fabryce Allarta przy ul. Wróblewskiego 19 w Łodzi. (Fot. z: Księga fabryk / Jacek Kusiński, Ryszard Bonisławski, Maciej Janik, Bartosz Walczak. - Łódź, 2016).
Maciej Majer z Heniem Stawickim z powieści "Złoty peugeot" Marcina Andrzejewskiego przygotowują zasadzkę na Tomasza Chyłkowskiego - tajemniczego kierowcę zielonego fiata 125. Aby Chyłkowski nie rozpoznał Henia, ten się przedstawia zmyślonym nazwiskiem, lecz podaje autentyczne miejsce pracy, po redukcji z redakcji - Zakłady Mięsne na ulicy Inżynierskiej 1/3 w Łodzi. Henio jest tam stróżem nocnym. (Fot. W. Małek - na fot. budynek administracyjny rzeźni).
Maciej Majer, bohater powieści "Złoty peugeot" Marcina Andrzejewskiego, mieszkaniec ulicy Wschodniej w Łodzi, często przejeżdża ulicami Sienkiewicza i Kilińskiego, obserwując cerkiew św. Aleksandra Newskiego, Dworzec Fabryczny, ŁDK i łódzką elektrownię. Z zaciekawieniem obserwuje także budujący się przy ul. Kilińskiego hotel Centrum. (Fot. z Archiwum CIT-u).
Maciej Majer, bohater powieści "Złoty peugeot" Marcina Andrzejewskiego, jadąc ze swojego warsztatu na ul. Wschodniej do Polmozbytu, zostaje pokierowany przez milicjanta do objazdu, skręca więc w ul. Targową w Łodzi i przejeżdża obok dawnej fabryki Zygmunta Jarocińskiego, usytuowanej pod numerem 28. (Fot. J. Kusiński).
Bohaterka powieści Kingi Wójcik "Szreń", Lena Rudnicka jadąc do białobrzeskiego komisariatu, obserwuje widoczne w oddali kominy nieczynnych Zakładów Włókien Chemicznych "Wistom" przy ul. Piaskowej w Tomaszowie Mazowieckim. (Fot. z Wikipedii).
Zakłady Pasmanteryjne "Lenora" przy ul. Srebrzyńskiej - miejsce pracy Stanisława - ojca Andrzeja Czarkowskiego (Uriana Barkasa) bohatera powieści kryminalnej Adama Widerskiego "Proroctwo". (Fot. z: Wielki przemysł, wielka cisza : łódzkie zakłady przemysłowe 1945-2000 / Agata Zysiak, Joanna Kocemba-Żebrowska, Marta Madejska, Ewelina Kurkowska, Marcin Szymański, Wiesława Różycka-Stasiak, Michał Gruda. Łódź, 2020).
Prowadząca sprawę morderstwa Bogusława Konopki główna bohaterka "Osuwiska" Kingi Wójcik, Lena Rudnicka, dowiaduje się, że przed laty na terenie pobliskiej kopalni piasku Ludwików (część Tomaszowa Mazowieckiego) zdarzył się tragiczny wypadek, w którym zginęli młodzi mieszkańcy Białych Brzegów (Tomaszowa Mazowieckiego-Białobrzegów). Okazuje się, że wątek ten łączy się z zabójstwem Konopki. (Fot. z portalu Tomaszów Mazowiecki - Nasze Miasto, materiały kopalni).
Flavio Giannini, pochodzący z Włoch bohater powieści Marcina Andrzejewskiego "Tramwaj Tanfaniego", organizuje przeloty balonowe nad Łodzią. Podczas lotu obserwuje miasto pełne fabrycznych, dymiących kominów. Na tle innych łódzkich fabryk, widocznych z góry, wyróżnia się przędzalnia fabryki Izraala Poznańskiego przy ul. Ogrodowej. Obok zabudowań fabrycznych przechodzą detektywi Michał Paczkiewicz i Maurycy Belfer, śledząc kelnerkę z restauracji w hotelu Viktoria. Kobieta doprowadza wywiadowców w ich pobliże. Paczkiewicz podziwia ogromny budynek fabrycznej przędzalni. (Fot. B. Wilkoszewski).
Widzewska Manufaktura przy al. Piłsudskiego w Łodzi jest miejscem, w którym bohaterowie powieści Marcina Andrzejewskiego "Tramwaj Tanfaniego", prezes i kadra zarządzająca, Juliusz Kunitzer, Giuseppe (Józef) Tanfani oraz Maks Wünsche, spędzają bardzo dużo czasu. Zarządzają, planują. W sali obrad spotykają się podczas ważnych rozmów. Tam też omawiają sprawy robotniczych protestów i ustalają, co z nimi zrobić. (Fot. ze zbiorów WBP w Łodzi).
Bohaterowie powieści Marcina Andrzejewskiego "Tramwaj Tanfaniego", Michał Paczkiewicz i Maurycy Belfer, jadą do szpitala w sprawie okaleczonego dyrektora Widzewskiej Manufaktury. Droga, którą jadą wywiadowcy, prowadzi przez dzielnicę fabryk należących do Karola Scheiblera. Wśród budynków zwraca uwagę ustytuowany przy ul. Świętej Emilii (ob. Tymienieckiego) bielnik Kopischa. (Fot. z Ansichten aus der städten Lodz, Zgierz und Pabianice).
Bohaterowie powieści Marcina Andrzejewskiego "Tramwaj Tanfaniego", Michał Paczkiewicz i Maurycy Belfer, jadą do szpitala w sprawie okaleczonego dyrektora Widzewskiej Manufaktury. Droga, którą jadą wywiadowcy, prowadzi przez łódzką dzielnicę fabryk należących do Karola Scheiblera. Detektywi obserwują pracę robotników, okazałe budynki fabryczne i nowo budowane obiekty. (Fot. B. Wikoszewski).
Bohaterowie powieści Marcina Andrzejewskiego "Tramwaj Tanfaniego", Maurycy Belfer i Michał Paczkiewicz, prowadzą śledztwo w sprawie okaleczenia Karla Friedricha. Wracając z rozmowy z lekarzem, przejeżdżają obok fabryki Grohmanów. przy ul. Targowej w Łodzi. (Fot. B. Wikoszewski).
Bohaterowie powieści Marcina Andrzejewskiego "Tramwaj Tanfaniego", Maurycy Belfer i Michał Paczkiewicz, prowadzą śledztwo w sprawie okaleczenia Karla Friedricha, dyrektora Widzewskiej Manufaktury. Trop wiedzie do osoby włoskiej narodowości. Wywiadowcy dzielą się obowiązkami. Maurycy ma za zadanie udać się do fabryki Adama Ossera znajdującej się przy ul. Widzewskiej w Łodzi (ob. Kilińskiego 222). (Fot. J. Kusiński).
Bohaterowie powieści Marcina Andrzejewskiego "Tramwaj Tanfaniego", Maurycy Belfer i Michał Paczkiewicz, prowadzą śledztwo w sprawie okaleczenia Karla Friedricha, dyrektora Widzewskiej Manufaktury. Paczkiewicz udaje się w kierunku Rudy Pabianickiej. Przejeżdża obok Białej Fabryki przy ul. Piotrkowskiej w Łodzi. (Fot. z: Souvenir de Lodz. - Łódź, przed 1912).
Józef Galimer, bohater powieści Marcina Andrzejewskiego "Tramwaj Tanfaniego", jest tragarzem w fabryce Szai Rosenblatta przy ul. Pańskiej w Łodzi (ob. adres Żwirki przy Żeromskiego/Politechniki). Podczas pracy znajduje ciekawą szyszkę bawełny. Dzięki niej udaje mu się zarobić, a detektywi Paczkiewicz i Belfer, po opowieści Galimera, posuwają się naprzód w swoim śledztwie. (Fot. z Ansichten aus der städten Lodz, Zgierz und Pabianice).
Bohaterowie powieści Marcina Andrzejewskiego "Tramwaj Tanfaniego", Michał Paczkiewicz i Maurycy Belfer, przesłuchują Włocha Flavio Ganniniego w sprawie o okaleczenie i zabójstwo. Baloniarz tłumaczy detektywom, że ma alibi, bo w czasie, gdy popełniono zbrodnę przebywał na kolacji w willi Anstadtów. Widział też wówczas mieszczący się obok willi, przy ul. Sędziowskiej 15 w Łodzi, browar należący do rodziny przedsiębiorców, a także wyczuwał zapach słodu dochodzący z zakładu. (Fot. z Ansichten aus der städten Lodz, Zgierz und Pabianice).
Bohaterowie powieści Marcina Andrzejewskiego "Tramwaj Tanfaniego", Maurycy Belfer i Michał Paczkiewicz, prowadzą śledztwo w sprawie okaleczenia Karla Friedricha, dyrektora Widzewskiej Manufaktury. Paczkiewicz udaje się do znajdujacej się w Rudzie Pabianickiej Fabryki Lin i Powrozów Jeenela przy ul. Św. Jana (ob. narożnik ul. Komunalnej i Krzywoń w Łodzi). Rozmawia tam z właścicielem zakładu o podejrzanym Albercie Maliku, u którego Jeenel miał dyskontować weksel na ratę ubezpieczenia. (Fot. z baedeker łódzki).
Franz Brilke i Ruben Goldblum bohaterowie powieści Maxa Czornyja "Miłość i wojna" rozmawiają przed kamienicą na ulicy 6 Sierpnia, w której podwórzu Ruben miał swoje mieszkanie oraz pracownię. Dochodzi do nich zapach z pobliskiej Fabryki Mydła i Kosmetyków Hugona Güttela. (Fot. J. Kusiński).
Jednym z wątków sagi autobiograficznej "Jabłoń" Christiana Berkela jest łódzkie pochodzenie przodków autora. Babka Christiana, Iza, pochodziła z rodziny fabrykanta sukna Lejiba Prussaka. Autor odwiedza Łódź i szuka śladów swojej rodziny. Wspomina należącą do jego przodków fabrykę, którą nazywa "Białą Fabryką". Przedsiębiorstwo Prussaków mieściło się przy ulicy Gdańskiej 137 w Łodzi, obecnie nie istnieje. Christian snuje refleksje na temat trudnej sytuacji robotników w dawnej Łodzi. (Fot. J. Kusiński).
Bohaterowie powieści "Nie takie całkiem dorosłe" Adrianny Michalewskiej i Izabeli Szolc - Barbara, Tadeusz i Teresa Sarneccy, są zatrudnieni w Zakładach im. Marchlewskiego w Łodzi. Barbara, jako młoda matka, pragnie się dalej uczyć, a zakład pracy jej to umożliwia. Tadeusz dużo pracuje, dzięki czemu przynosi większą pensję. Huk fabrycznych maszyn słychać było w promieniu wielu metrów. (Fot. ze zbiorów WBP).
Amelia Kosowska, główna bohaterka powieści "Nie takie całkiem dorosłe" Adrianny Michalewskiej i Izabeli Szolc, wraz z kolegą Morganem zwiedza opuszczoną fabrykę przy ul. Łąkowej 11 w Łodzi. Pierwszym właścicielem obiektu był Karol Bennich, zaś w okresie PRL mieściły się tam Zakłady Przemysłu Wełnianego im. Marcina Kasprzaka. Amelia i Morgan widzą zniszczenia, ale i potencjał opustoszałych hal oraz ślady dawnych dni. Na samowolnym zwiedzaniu przyłapuje ich ochroniarz. Bohaterom udaje się uciec. (Fot. J. Kusiński).
Amelia Kosowska, główna bohaterka powieści "Nie takie całkiem dorosłe" Adrianny Michalewskiej i Izabeli Szolc, wieziona przez ojca Izy Srebrzyńskiej samochodem do lekarza na zabieg, obserwuje trasę. Jadąc al. Włókniarzy w Łodzi widzi zlokalizowaną przy ul. Pojezierskiej 70 Elektropiepłownię EC-3 z jej wielkimi kominami. (Fot. z: 100 lat łódzkiej energetyki. - Łódź, 2007).
Irena Pielgrzym, bohaterka powieści "Skok w króliczą norę" Adrianny Michalewskiej i Izabeli Szolc, przypomina sobie czasy, gdy była młodą asystentką na uniwersytecie i dostrzegła ciężką pracę kobiet zatrudnionych w Zakładach im. J. Marchlewskiego w Łodzi. Widziała wówczas złe warunki pracy, biedę i uszczerbki na ich zdrowiu. Była również naocznym świadkiem wydarzeń z 1971, kiedy to zdesperowane robotnice wyszły na ulice protestować. (Fot. D. Krakowiak - ze zbiorów WBP).
Bohater powieści Rafała Cichowskiego "Requiem dla analogowego świata", Chudy, opisując swoje osiedle mieszczące się między ulicami Wyszyńskiego, Jana Pawła II, ZHP i Troczewskiego w Kutnie, zwraca uwagę na widoczną z okien mieszkania dawną Fabrykę Maszyn Rolniczych "Kraj", na terenie której powstały obiekty handlowe. (Fot. 1 z: Kutno poprzez wieki. T. 2. - Kutno ; Łódź, 2011, zbiory MR Kutno ; fot. 2 z: Kutno na progu XXI wieku, fot. T. Skuza).
Bohaterowie powieści Rafała Cichowskiego "Requiem dla analogowego świata", przechadzając sie brzegiem Ochni, zwracają uwagę na kolor rzeki, często zanieczyszczanej przez zakłady farmaceutyczne Polfa, mieszczące się przy ul. Sienkiewicza 25 w Kutnie. (Fot. z: Kutno : miejsca i ludzie : obrazy zachowane w pamięci mieszkańców. - Kutno, 2017, ze zbiorów M. Wójkowskiego).
Ojciec Kukiego, jednego z bohaterów powieści Rafała Cichowskiego "Requiem dla analogowego świata", przed laty ciężko pracował na szlifierkach w odlewni w Kutnie przy ul. Sklęczkowskiej 18. Praca w zakładzie źle wpłynęła na jego zdrowie, jednak dotychczas nie może wybaczyć osobom, które go zwolniły z pracy. (Fot. z: Kutno : miejsca i ludzie : obrazy zachowane w pamięci mieszkańców. - Kutno, 2017, fot. W. Kucharski).
Komisarz Agnieszka Polkowska - bohaterka powieści Igora Brejdyganta "Szadź", jedzie na spotkanie z mordercą Sławomirem Wolskim, który porwał i jej córkę Jolę i uwięził w starych halach zakładów mięsnych przy ulicy Mszczonowskiej w Rawie Mazowieckiej. Tam dochodzi między nimi o decydującej rozmowy. (Fot. pl.freepik.com).
Bohater powieści "Perkalowy dybuk" Konrada T. Lewandowskiego policjant Froim Breslauer wspomina rodzinę łódzkich fabrykantów - Poznańskich, właścicieli pałacu i fabryki przy ul. Ogrodowej. (Fot. B. Wilkoszewski).
W powieści "Perkalowy dybuk" Konrada T. Lewandowskiego nadkomisarz Drwęcki odwiedza Roberta Geyera w jego pałacu przy ul. Piotrkowskiej 286 w Łodzi. Fabrykant został wytypowany przez nadkomisarza Weyera jako zaufana osoba z kręgu łódzkich przemysłowców do pomocy w prowadzonym śledztwie. Gospodarz proponuje gościowi nocleg w swym pałacu i zwiedzenie fabryki, jednak nie udziela Drwęckiemu żadnych informacji. Okazuje się, że jest zamieszany w prowadzone śledztwo. (Fot. ze zbiorów WBP).
Dla łódzkich kobiet, opisanych w powieści Adrianny Michalewskiej i Izabeli Szolc "Dziewczyny chcą się zabawić" praca zawodowa jest ważna, daje poczucie bezpieczeństwa. Zmiany ustrojowe sprawiają, że kolejne łódzkie fabryki upadają. W powieści wspomniano fabrykę Dywilan przy ul. Lodowej, której funkcjonowanie również staje pod znakiem zapytania. (Fot. z: Dziennik Łódzki (Wyd. A). Dod. Kocham Łódź. - 2014, nr dod. 301, z archiwum DŁ).
Ważnym miejscem w powieści Adrianny Michalewskiej i Izabeli Szolc "Dziewczyny chcą się zabawić" są Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. Juliana Marchlewskiego przy ul. Ogrodowej 17 w Łodzi, zatrudniające kilkoro bohaterów: Wandę Koźlak - wieloletnią tkaczkę, jej córkę Justynkę, ojca Izy - Tadeusza, jej ciotkę Teresę oraz wielu bezimiennych łodzian - włókniarek i włókniarzy. Przedstawiona jest przeszłość zakładów, przywiązanie załogi i zagrożenie likwidacją w obliczu zmian ustrojowych. (Fot. W. Małek - ze zbiorów WBP).
Duszek Migawka z opowiadania Dariusza Staniszewskiego "Poznajemy Duszka Migawkę" miał okazję odwiedzić zespół fabryk włókienniczych na Księżym Młynie, ale nie skorzystał z zaproszenia Duchów Fabrykantów: Ludwika i Karola i poleciał w dalszą podróż po Łodzi. (Fot. D. Staniszewski).
W budynku dawnej Drukarni Dziełowej przy ul. Rewolucji 1905 Roku 45 w Łodzi spotykają się Aleksandra Wilk i Urszula Zimińska - bohaterki powieści kryminalnej Joanny Opiat-Bojarskiej "Niebezpieczna gra". Aleksandra zostaje w niecodzienny sposób przywieziona na miejsce przez kolegę Urszuli, policjanta.
Zdesperowany ciągłymi kłopotami lokalowymi i częstymi chorobami syna Przemka, Leszek Górecki z "Daleko od szosy" Henryka Czarneckiego postanawia przeprowadzić się do Bełchatowa (Rogowca) i zatrudnić w powstającej elektrowni. (Fot. z Wikipedii).
Leszek Górecki z "Daleko od szosy" Henryka Czarneckiego wynajmował pokój w zgierskim mieszkaniu. Córka właścicieli - Jadzia - pracowała w księgowości w zakładach "Boruta" w Zgierzu. Rodzice dziewczyny chcieli ją zeswatać z młodym lokatorem, nie wiedząc, że ma on narzeczoną Anię. Gdy sprawa się wydała, Leszkowi wymówiono mieszkanie.
Komin fabryki L. Geyera, czyli Białej Fabryki, w który wleciał prawuj Kamil - krewny głównego bohatera opowiadania dla dzieci K. M. Ptaszka "Każdy w Łodzi skwerek zna Staś-wróbelek". (Il. B. Wójcik-Wiktorowicz).