logo

Dzieła literackie

Szybki podgląd

Murzyn [wiersz]

Wiersz "Murzyn" z tomu "Wiersze" J. Brzechwy opowiada o Murzynie stojącym na Rynku w Głownie. Pojawienie się przybysza wywołuje wśród mieszkańców miasteczka ogromne zaciekawienie. Wszyscy chcą wiedzieć skąd wziął się nieznajomy.
Wiersz
Poziom 2 (dla dzieci 6-9 lat)
Szybki podgląd

Dwa koguty [wiersz]

Wiersz "Dwa koguty" z tomu "Bajki" J. Brzechwy opowiada o przygodach niesfornych kogutów z Lututowa, które są postrachem mieszkańców.
Wiersz
Poziom 2 (dla dzieci 6-9 lat)
Szybki podgląd

Niebezpieczna gra

Akcja powieść kryminalnej "Niebezpieczna gra" Joanny Opiat-Bojarskiej toczy się w Łodzi w 1995 r. i współcześnie. W utworze splatają się dwa wątki. Jeden z nich to śledztwo prowadzone przez policjantkę Urszulę Zimińską w sprawie morderstwa na tle rabunkowym aktorki Renaty Tomaszewskiej w sierpniu 1995 r. Wątek drugi to przyjazd do Łodzi, na prośbę znajomego lekarza, psycholożki Aleksandry Wilk (znanej z powieści Joanny Opiat-Bojarskiej "Gra pozorów"). Pacjent cierpiący po pobiciu na amnezję powtarza ciągle imię Aleksandry. W pewnym momencie oba wątki się łączą. Ważną rolę w wyjaśnieniu prawdy odgrywa cenna broszka w kształcie ważki skradziona zamordowanej aktorce i wspomnienia z pobytu w Łodzi Aleksandry jako nastolatki na gigancie. Obie panie prowadzą wspólnie śledztwo. Akcja toczy się w wielu miejscach Łodzi - na ulicach, we wnętrzach kamienic i nowoczesnych apartamentowców, hoteli i kawiarni, szpitali i komisariatu policji. Autorka opisuje zarówno piękno miasta, jak i tzw. "brudną Łódź". Jak sama mówi "a ja z tych brudów wybrałam najbardziej interesujące i dodałam do tego zachwyt, jaki wzbudzili we mnie łodzianie". Dalsze losy Urszuli i Aleksandry zostały opisane w powieści "Gra o wszystko".
Szybki podgląd

Perkalowy dybuk : powieść kryminalna retro

Czwarty tom powieści kryminalnej Konrada T. Lewandowskiego z cyklu o nadkomisarzu Drwęckim. Akcja utworu toczy się w okresie międzywojennym. Główny bohater Jerzy Drwęcki usiłuje pogodzić obowiązki młodego ojca z obowiązkami zawodowymi. Ale na przeszkodzie stają przebudzone wojenne demony. Podwładni odmawiają mu posłuszeństwa, a surowe decyzje personalne tylko pogarszają sytuację. Wreszcie ofiarą makabrycznego morderstwa pada bliski współpracownik - Księżyk. Wykrycie zabójcy policjanta staje się kwestią honoru. Trop prowadzi do Łodzi. Okazuje się, że sprawa wyglądająca początkowo na mord rytualny ma kolejne, coraz mroczniejsze pokłady. Śledztwo komplikują lokalne powiązania polityczno-gangstersko-kabalistyczne. Nadkomisarzowi przychodzą z pomocą poeta Julian Tuwim, rezolutna żydowska nastolatka Bajle, która chciałaby zostać rabinem, herszt łódzkiego półświatka Ślepy Maks oraz absolutnie niezawodna w sytuacjach wymagających kobiecej intuicji babcia Irena. Zbrodniczy łódzki wątek związany jest z działalnością stowarzyszenia nieślubnych potomków fabrykantów, zajmujących się uwodzeniem kobiet lub niszczeniem życia tych, które im się oparły. Życie nadkomisarza Drwęckiego zostało zagrożone, gdy przyjechał do Łodzi rozwiązać sprawę śmierci Księżyka.
Szybki podgląd

Laseczka i tajemnica

Akcję w powieści kryminalnej Zbigniewa Nienackiego pt. "Laseczka i tajemnica" otwiera dokonany przez dziennikarza Henryka przypadkowy zakup oryginalnej laseczki palisandrowej w Desie. Odtąd spokojne życie główngo bohatera zmienia się całkowicie. Dziennikarz próbuje wyjaśnić przeszłość swojego nabytku, a także jego kolejnych właścicieli. Henryk zaczyna prowadzić własne śledztwo. Główny bohater oraz tajemnicza Rosanna wpadają na trop zagadkowego zbrodniarza, kolekcjonera dzieł sztuki. Nienacki akcję powieści umieścił w latach 60-tych XX w. w Łodzi.
Szybki podgląd

Poznajemy Duszka Migawkę

"Poznajemy Duszka Migawkę" to pierwsza książeczka dla dzieci z cyklu "Łódzkie przygody Duszka Migawki" autorstwa Dariusza Staniszewskiego. Jak wskazuje sam tytuł - w pierwszym utworze z serii mały czytelnik poznaje głównego bohatera - sympatycznego Duszka Migawkę. Migawka uważa, że jest mało straszny i nikomu niepotrzebny. Fruwa po całej Łodzi w poszukiwaniu okazji do wykazania się w tej trudnej sztuce. Z jakim rezultatem - tego dzieci dowiedzą się na kolejnych kartach opowieści. Autor w swoim utworze umiejętnie zapoznaje małych czytelników z topografią miasta, a także z charakterystycznym łódzkim słownictwem. Ciekawym rozwiązaniem zastosowanym w książce jest wykorzystanie, jako ilustracji obrazujących przygody Migawki, prac dzieci z Przedszkola Miejskiego nr 36 w Łodzi.
Szybki podgląd

Daleko od szosy

Powieść Henryka Czarneckiego "Daleko od szosy", inspirowana wypracowaniem jednego z uczniów polonisty. Na kanwie utworu powstał scenariusz do serialu o tym samym tytule. Powieść podejmuje temat migracji ze wsi do miasta i awansu społecznego z lat 60./70. XX w. Bohaterem jest pochodzący ze wsi (prawdopodobnie wieś Brzezie k/Bełchatowa) Leszek Górecki, który na wsi czuje się niespełniony. Zamierza wyrwać się stamtąd i rozpocząć samodzielne życie. Pasjonuje go mechanika samochodowa. Przenosi się na Górny Śląsk, gdzie zdobywa zawód kierowcy. Ważnym motywem książki są relacje uczuciowe Leszka - najpierw z mieszkanką pobliskiej wsi - Bronką, później ze studentką z Łodzi Anią. Miłość do Ani pobudza Leszka do samorozwoju. Po wielu perturbacjach udaje mu się dostać do drugiej klasy Technikum Samochodowego. Akcja powieści przenosi się do Łodzi, gdzie ulokowane są dalsze losy Leszka i Ani (para pobiera się).
Szybki podgląd

Pigularz

Powieść Wacława Gąsiorowskiego "Pigularz" jest jedną z najwcześniejszych powieści pisarza i utworem częściowo autobiograficznym. Pierwsze wydanie ukazało się w 1900 r. Opowiada o życiu Władysława Turkowskiego stawiającego pierwsze kroki w zawodzie aptekarza. Część akcji powieści toczy się w aptece Wielickiego w Rawie Mazowieckiej, gdzie Władysław uczy się zawodu jako puer (uczeń aptekarski), zawiera również przyjaźnie i poznaje małomiasteczkowe stosunki.
Powieść
Poziom 5 (dla dorosłych)
Szybki podgląd

Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet

Powieść kryminalna Stiega Larssona pt. "Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet" jest pierwszą częścią kultowej serii "Millenium". Główny bohater to Mikael Blomkvist - dziennikarz i wydawca czasopisma "Millennium", który został skazany za zniesławienie znanego finansisty Hansa-Erika Wennerströma, gdy oskarżył go o wykorzystanie do handlu bronią państwowych środków, przeznaczonych na inwestycje przemysłowe w Polsce. Blomkvist rezygnuje z obowiązków zawodowych i podejmuje się niezwykłego zlecenia. Dostaje propozycję spisania dziejów jednej z najbardziej znanych w kraju rodzin - rodu Vangerów. Jednak prawdziwym zadaniem Blomkvista, jest próba odkrycia prawdy o tajemniczym zniknięciu w 1966 roku Harriet Vanger - siostrzenicy Henrika Vangera. W pierwszym rozdziale książki w trakcie rozmowy z przyjacielem z czasów licealnych - Robertem Lindbergiem, Mikael Blomkvist dowiaduje się o zakładzie "Minos" w Łodzi - zagranicznej inwestycji Hansa-Erika Wennerströma.
Powieść
Poziom 5 (dla dorosłych)
Szybki podgląd

Rilla ze Złotego Brzegu

Powieść Lucy Maud Montgomery "Rilla ze Złotego Brzegu" jest ósmym tomem serii przygód Ani Shirley (Ani z Zielonego Wzgórza). Pierwsze wydanie ukazało się w 1921 roku. Akcja powieści obejmuje lata 1914-1918. Główną bohaterką jest 15-letnia początkowo Berta Marilla, zwana Rillą, najmłodsze dziecko Ani i Gilberta Blythe'ów, mieszkająca wraz z rodziną w posiadłości "Złoty Brzeg" w Glen St. Mary na Wyspie Księcia Edwarda w Kanadzie. Powieść opisuje codzienność i marzenia, pierwszą miłość oraz tragiczne wydarzenia w życiu nastolatki. Jednym z wątków książki jest I wojna światowa, w której biorą udział bracia i znajomi Rilli. W tym kontekście pojawia się Łódź jako terytorium działań wojennych.
Powieść
Poziom 3 (dla dzieci 10-14 lat)
Szybki podgląd

Pewnego dnia...

Opowiadanie W. St. Reymonta "Pewnego dnia..." ukazuje sylwetkę mieszkającego w Łodzi pana Pliszki, robotnika z drewnianą nogą jednej z żydowskich fabryk. Pan Pliszka mieszka w jednym z pokoi "małego domku, przywartego do ziemi pokrzywionymi ścianami". Wraz z nim mieszka kilka innych osób. Pan Pliszka rozpoczyna dzień pacierzem. W pracy zajmuje się od 20 lat obsługą fabrycznej windy. Jest najstarszym pracownikiem. Swoje dotychczasowe życie całkowicie związał z pracą, zapomniając o własnym życiu. Bohatera poznajemy w momencie nieoczekiwanych zmian w jego życiu - budzi się wcześniej niż zwykle, traci apetyt na codzienną kawę, rozmyśla o swoim szlacheckim pochodzeniu i wsi, z której pochodzi (Szlachecka Wola), o młodzieńczych latach. Czuje się bardzo samotny, co wzbudza w nim złość i gorycz. Rozmyślania spowodowane są zbliżającymi się Zielonymi Świątkami i wyjazdami do rodzin jego znajomych. Ma żal, że inni wyjeżdżają, a on nie. Samotny pan Pliszka - inaczej niż zazwyczaj - nie koncentruje się na pracy, wciąż się myli - aż dostaje karę "za nieporządki i opóźnienia" od właściciela zakładu, pana Dehmela. Pliszka, aby nie czuć samotności odwiedza "swojego kapitana", magazyniera jednej z fabryk, mieszkającego za rynkiem Geyera, a później wędruje przez miasto, odwiedza opustoszałą fabrykę. Znajomi namawiają pana Pliszkę do powrotu na wieś i zakup ziemi, bo "komornik na wsi to większy pan na co dzień, niźli człowiek fabryczny w niedzielę". Wiele dni ta myśl męczy bohatera, nie śpi w nocy, boi się zmian, spaceruje za miastem. Podejmuje decyzję o powrocie na wieś i - już odchodzi z miasta - jednak syrena fabryczna przyzywa go i pan Pliszka ulega jej, wracając na swoje stanowisko przy windzie.
Opowiadanie
Poziom 5 (dla dorosłych)
Szybki podgląd

Ziemia obiecana

"Ziemia obiecana" należy do najlepszych utworów W. St. Reymonta. Obok "Chłopów" jest najbardziej znaną powieścią noblisty. Akcja tej powieści toczy się w latach osiemdziesiątych XIX w. w wielokulturowej Łodzi i ukazuje z wielkim realizmem powstawanie miasta przemysłowego. Bohaterami powieści jest troje przyjaciół: Polak - Karol Borowiecki, Niemiec - Maks Baum oraz Żyd - Moryc Welt. Razem zakładają fabrykę, łączy ich wspólny interes oraz wspólne poczucie przynależności do grupy Lodzermenschów. W dziejach ich spółki ukazane zostało przede wszystkim życie zbiorowości ludzkiej: bogaci kapitaliści oraz wyzyskiwani przez nich robotnicy, którzy walczą o przetrwanie. Tytuł powieści jest tytułem ironicznym, gdyż ukazuje ona krainę nie błogosławioną, lecz przeklętą, daje apokaliptyczną wizję miasta-potwora, które miażdży ludzi i jest areną bezwzględnej wali o byt. Ważnym wydarzeniem w historii recepcji "Ziemi obiecanej" jest film A. Wajdy z 1975 r. Jest to przykład znakomitej adaptacji utworu literackiego a zarazem ciekawej interpretacji epopei Reymonta.
Szybki podgląd

Chłopi

Utwór "Chłopi" to najpełniejszy, najwszechstronniejszy, panoramiczny obraz życia wsi w literaturze polskiej. Akcja powieści toczy się we wsi Lipce, obecnie nazywanej Lipcami Reymontowskimi i obejmuje 10 miesięcy - rozpoczyna się pod koniec września podczas wykopków, a kończy następnego roku po żniwach. Dokładny rok nie jest znany. Najważniejsze wydarzenia utworu skupione są wokół członków dwóch rodów: Borynów i Paczesiów. Głową pierwszego jest Maciej Boryna, ojciec m. in. Antka. Na czele drugiego stoi Dominikowa, matka m. in. Jagny, która wychodzi za mąż za M. Borynę, a później zdradza go z Antkiem. Powieść podzielona jest na cztery pory roku, w każdej z części znajdują się opisy świąt liturgicznych, zwyczajów i prac gospodarskich charakterystycznych dla danego okresu.
Szybki podgląd

Koluszki [wiersz]

Wiersz "Koluszki" z tomiku "Nieprawdy prawdziwe" H. Pawlaka przywołuje z pamięci autora ulice Brzezińską i 3 Maja, ich otwarte okna i jezdnie.
Wiersz
Poziom 5 (dla dorosłych)
Szybki podgląd

Rutka

Powieść J. Fabickiej "Rutka" ukazuje przyjaźń Zosi Sardynki oraz Rutki. Zosia Sardynka mieszka przy ul. Rybnej 13 i tam podczas wakacji spędzanych w domu poznaje Rutkę - wyimaginowaną postać związaną z wojenną przeszłością Bałut. Rutka przenosi się z Zosią w czasie i razem wędrują ulicami getta - Zgierską, Zachodnią, Lutomierską, jedzą mleczne śledzie na Placu Piastowskim, bawią się na Marysinie. Odwiedzają także stację Radegast, gdzie Rutka wypatruje powrotu swoich rodziców. Zosia zaś prowadzi Rutkę do sklepu Biedronka skąd zabierają kurczaka bez głowy. Odtąd staje się przyjacielem dziewczynek. Pod koniec wakacji Rutka znika.
Szybki podgląd

Dziedzictwo von Becków

Powieść J. Jax "Dziedzictwo von Becków" opowiada historię miłości Niemca - Wernera von Becka i Polki - Marii Tarnowskiej na przestrzeni dziesięcioleci (od okresu międzywojennego do lat 90-tych XX w.). Fabuła toczy się m. in. w Łodzi, skąd pochodzi rodzina Rosenbergów, mieszkająca przy ul. Lipowej oraz w sierocińcu sióstr zakonnych na Marysinie, gdzie córka Rosenbergów - Anastazja - uratowana przed śmiercią przez Wernera von Becka, przebywała w okresie okupacji (od 1941 r.).
Szybki podgląd

Przygody jeża spod miasta Zgierza

Główny bohater wiersza W. Chotomskiej "Przygody jeża spod miasta Zgierza" podróżuje do Zgierza, poszukując krewnych, bo czuje się samotny. Chce udać się do urzędu meldunkowego. Przemierza ulice miasta, ogląda witryny sklepów. Wydaje mu się, iż w sklepie ze szczotkami spostrzega ciotki. Po wielu przygodach odnajduje w Zgierzu kuzyna. klepu Biedronka skąd zabierają kurczaka bez głowy. Odtąd staje się przyjacielem dziewczynek. Pod koniec wakacji Rutka znika.
Wiersz
Poziom 2 (dla dzieci 6-9 lat)
Szybki podgląd

Bal przy Ogrodowej [wiersz]

Wiersz "Bal przy Ogrodowej" z tomiku "Nieprawdy prawdziwe" H. Pawlaka przedstawia jako tło wydarzeń pałac Izraela Poznańskiego przy ul. Ogrodowej. Poetycko opisane są szczegóły wystroju (dywan, obraz, kryształy, boazerie, kredens).
Wiersz
Poziom 5 (dla dorosłych)
Szybki podgląd

Każdy w Łodzi skwerek zna Staś-wróbelek

Staś-wróbelek to bohater opowiadania dla dzieci K. M. Ptaszka "Każdy w Łodzi skwerek zna Staś-wróbelek". Wróbelek Staś mieszka w Łodzi i opowiada rodzinne historie, które wiążą się z historią i zabytkami miasta. Główny bohater opowiada o miłości pradziadka Stasia i prababci Celiny, którzy mieszkali w kamienicy pod Gutenbergiem, prowadzi czytelników na Plac Wolności, opowiada jak podczas wojny Niemcy zburzyli pomnik T. Kościuszki, pokazuje gdzie jest Dętka, której się nie pompuje. Śledzimy także losy praciotki Ireny, która postanowiła zamieszkać w pałacu I. Poznańskiego przy ul. Ogrodowej. Wróbelek Staś opowiada o łódzich fabrykantach, oprowadza po Galerii Wielkich Łodzian, a także zapoznaje z przygodami wujka Jerzego w Parku Źródliska. Razem z wróblem Błyskawicą zwiedza Księży Młyn, przedstawia historię prawuja Kamila, który wpadł do komina Białej Fabryki, w końcu zaprasza wszystkich do swojego domu - willi Otto Haesslera przy ul. Siedleckiej.
Szybki podgląd

Głowa Niobe

Akcja kryminalnej powieści M. Guzowskiej "Głowa Niobe" toczy się w zabytkowym pałacu w Nieborowie. W muzeum z kolekcją rzeźb antycznych trwa międzynarodowa konferencja naukowa. Pierwszej nocy zostaje zamordowana artystka fotografująca zabytkowe dzieła sztuki - ktoś odciął jej głowę i przymocował do popiersia jednej z rzeźb. Zabójcą jest któryś z naukowców. Główny bohater - Mario Ybl próbuje stawić czoło sytuacji - z powodu wielkiej śnieżycy policja nie dotrze na miejsce zbrodni...
Powieść
Poziom 5 (dla dorosłych)
Szybki podgląd

Botanik [wiersz]

Wiersz "Botanik" z tomiku "Przez nasze serca płynie Łódź" I. Bugno, przedstawia Ogród Botaniczny jako niezwykłe i tajemnicze miejsce. Bohater liryczny zaprasza do spaceru alejkami Botanika Julię.
Wiersz
Poziom 5 (dla dorosłych)